دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۳۹۹ - ساعت : ۰۰:۰۴
۱۳۹۹/۰۶/۱۸ :: ۱۳:۳۶

مسعود لاهوتکوه «سبلان» سومین قله مرتفع کشور است، اما این تنها شاخصه اصلی این کوه اسطوره‌ساز و تاریخی در استان اردبیل نیست. سبلان به عنوان یکی از مقدس‌ترین کوه‌های کشور و حتی دنیا (به روایتی اوستا در آن بر حضرت زرتشت نازل شده/ معجم البلدان-یاقوت حموی) و همچنین از جنبه‌های مردم‌شناختی و فرهنگی قرن‌ها مورد توجه مردمان این منطقه قرار گرفته و بسیاری از علاقه‌مندان را از نقاط مختلف دنیا برای تماشای جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی آن به دیار آذربایجان کشانده است.

وجود بیش از ۱۰۰ چشمه‌ طبیعی آب‌گرم و سرد، دره‌های عمیق، دریاچه‌ها و مناظر چشم‌نواز و گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری، غنای عمیق فرهنگی، تاریخی و طبیعی این کوه بزرگ را بیش از پیش برای همگان مسجل کرده است.رشته کوه‌های سبلان به لحاظ تقسیمات کشوری بین ۳ شهرستان استان اردبیل (اردبیل، مشکین‌شهر و سرعین) و ۳ شهرستان استان آذربایجان شرقی (اهر، هریس و سراب) محصور شده است، اما حلقه این محصوریت و مداخله انسان در زیست بوم این آسمانخراش طبیعی تنها به آلودگی‌ها و تخریب حاصل از آنچه به قول مسوولان محلی توسعه این ۶ شهرستان معرفی می‌شود، خلاصه نمی‌شود.

در چند سال گذشته طرح احداث یک جاده غیرضروری با عنوان «کمربند سبز سبلان» اما در عمل به عنوان کمربند مرگ برای اتصال سه شهرستان مشکین‌شهر، اردبیل و سرعین به یکدیگر در سطح استان اردبیل کلید خورده است که در ابتدا اجرایی شدن آن دور از تصور بود و از همان موقع نیز مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان این حوزه قرار گرفت، اما متاسفانه در ماه‌های گذشته و در کمال ناباوری شاهد عملیاتی شدن احداث این جاده گردشگری در منطقه هستیم که با سکوت وهم‌انگیز رسانه‌های محلی در استان اردبیل نیز روبه‌رو شده است.

سبلان تنها اثر طبیعی ثبت ملی استان اردبیل است که در سال‌های اخیر نیز اندک اقداماتی از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان برای تهیه پرونده ثبت جهانی آن انجام شد اما به اذعان بسیاری از کارشناسان در صورت احداث این جاده ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی عملا با مشکل مواجه خواهد شد و آرزوی دیرینه نه تنها مردم استان اردبیل بلکه تمامی دوستداران سبلان به در بسته خواهد خورد. اما سبلان به عنوان تنها اثر طبیعی ملی استان اردبیل در لیست مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیط زیست نیز قرار دارد و تعهدات این سازمان و اداره کل محیط زیست استان در بدترین حالت باید ارایه پیوست زیست محیطی برای احداث این جاده باشد که تاکنون پیوستی برای پروژه‌ای به این عظمت و با این سطح از تخریب برای رسانه‌ها و افکار عمومی ارایه نشده است.

سیاست‌های توسعه‌ای اکبر بهنام‌جو استاندار اردبیل در سال‌های گذشته حول محور گردشگری بوده و طرح‌ها و ایده‌های وی مورد توجه بسیاری از منتقدان قرار گرفته، اما سوال اصلی این است آیا میراثی که هزاران سال بدون دست‌خوردگی اکنون به دست ما رسیده باید به قیمت افزایش چند صد یا چند هزار نفری گردشگران مورد تخریب گسترده قرار گیرد؟

محیط زیست سبلان هزاران سال میزبان گونه‌های ارزشمند گیاهی و جانوری از جمله خرس قهوه‌ای، گرگ و سیاهگوش بوده است و این جاده در حال حاضر مصداق بارز تکه‌تکه‌شدگی زیستگاه این گونه‌ها و تسریع در نابودی تنوع زیستی ارزشمند آن خواهد بود. ابعاد این تخریب حتی بعد از احداث این جاده و ارایه مجوز برای کسب و کارهای بومی محلی، ایجاد سازه‌های ساختمانی و تفرج گردشگران به صورت غیرمسوولانه بسیار گسترده‌تر خواهد بود و قطع یقین مورد قضاوت و غضب آیندگان قرار خواهد گرفت. باید در نظر داشت که این نوع نگاه به توسعه در بین مسوولان کشور یک ریشه طولانی در فهم نادرست از رابطه انسان با زیست بوم خود دارد، اما مسوولان ما هیچ‌گاه سعی نکردند تا ادبیات توسعه‌ای خود را تغییر دهند و مولفه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را مطابق با توسعه پایدار چینش کنند.

تا زمانی که سیستم گوارش سیاسی مسوولان کشور و به تبع آن مسوولان محلی نتوانند واژه توسعه پایدار را هضم کنند به هیچ عنوان آلام محیط زیست و تعارض و تخریب علیه این کهنه میراث بشر نقطه پایانی نخواهد داشت و ما را در گرداب انقراضی فرو خواهد برد که هم اکنون بسیاری از گونه‌های ارزشمند گیاهی و جانوری کشور که مکمل حیات ما هستند در چنگال آن اسیر شده‌اند.

سبلان اولین قربانی سیاست‌های نادرست کشور در قبال محیط زیست نبوده و آخرین قربانی آن نیز نخواهد بود، اما روند صعودی این قبیل اتفاقات در سال‌های گذشته هیچ روزنه امیدی را در دل دوستداران محیط زیست و اکوسیستم طبیعی ایران برای بهبود شرایط باز نگذاشته است.

اشتراک این خبر :
برچسب ها :

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است