سه شنبه ۸ مهر ۱۳۹۹ - ساعت : ۲۰:۳۸
۱۳۹۷/۱۰/۲۵ :: ۲۰:۴۳
میرمعظم ابراهیمی

عمارت، حیران و صلح جغرافیایی

به صورت یک عادت حکومتی، موضوعات تقسیم منابع و تعیین مرز بین نواحی مختلف، به علت پیچیدگی و مناقشه‌آمیز بودن بدون اطلاع مردم عوام، به صورت پنهانی و در میان اربابان قدرت صورت می‌گیرد

میرمعظم ابراهیمی

عمارت، حیران و صلح جغرافیایی

به صورت یک عادت حکومتی، موضوعات تقسیم منابع و تعیین مرز بین نواحی مختلف، به علت پیچیدگی و مناقشه‌آمیز بودن بدون اطلاع مردم عوام، به صورت پنهانی و در میان اربابان قدرت صورت می‌گیرد

▫️بحث‌های مرتبط با اختلافات مرزی و نحوه استفاده از منابع مشترک در میان استان‌ها به آرامی در حال تبدیل شدن به یک مساله جدی در سطح منطقه‌ای و ملی است. معضلات مربوط به #انتقال_آب از استان خوزستان به استان اصفهان و ماجرای استعفای نمایندگان استان اصفهان، اختلافات بر سر حق_آبه رودخانه‌هایی چون ارس، قزل اوزن، قره سو و موارد مشابه، همگی نشان از آتش زیرخاکستری است که مهار آن نیاز به عبور از احساسات و موج سواری به سمت تفکر و دریافتن حقایق تاریخی-جغرافیایی دارد.

▫️به صورت یک عادت حکومتی، موضوعات تقسیم منابع و تعیین مرز بین نواحی مختلف، به علت پیچیدگی و مناقشه‌آمیز بودن بدون اطلاع مردم عوام، به صورت #پنهانی و در میان اربابان قدرت صورت می‌گیرد. گسترش زمینه‌ها و سرعت اطلاع رسانی از طریق فضای مجازی باعث شده است تا مهر آشکارشدگی بر روی تصمیمات پنهانی زده شده و رازهای بزرگ حکومتی در پیش مردم عادی هویدا شود.

▫️در این میان #ضعف_دانش_جغرافیایی در سطح مدیران دولتی، فعالین فضای مجازی و مردم عادی باعث می‌شود تا واکنش‌ها به مسائل مرزی با هیجانات و احساسات جمعی همراه باشد، موج سواری بر روی این احساسات برای کسب یا افزایش محبوبیت در کنار تقابل نیروهای واگرا و همگرا باعث می‌شود تا مسائل پیچیده با یک ساده‌سازی مفهومی مواجه شده و توجه چندانی به تبعات بعدی آن نشود.

▫️ایو لاگست در کتاب جغرافیا نخست در خدمت جنگ، به اهمیت استراتژیک این علم برای حاکمان و سرداران نظامی و #ممنوعه بودن این علم برای دیگران بحث می‌کند. از این دیدگاه جغرافیا علمی است که به وسیله آن قدرتمندان با آگاهی از نحوه پراکنش منابع، گروه‌های قومی، نقاط استراتژیک و… در جنگ‌ها برتری خود را بر دیگران دیکته می‌کند.

▫️خنثی بودن جغرافیای تدریس شده در مدارس و دانشگاه‌ها سیستمی را به نمایش می‌گذارد که در آن از آگاهی جغرافیایی در سطح عمومی جلوگیری به عمل می‌آید. امری که در کشور ما علاوه بر مردم عادی، گریبانگیر بسیاری از مدیران و نخبه‌گان نیز هست.

▫️در این وضعیت، لازم می‌نماید تا با خوانشی جدید از آگاهی جغرافیایی و گسترش آن در میان توده‌های مردم، این ابزار در خدمت جنگ را از دست قدرتمندان خارج کرده و به ابزاری در دست همگان برای رسیدن به صلح_جغرافیایی (ژئوپاسیفیک) قرار دهیم. این خوانش باید بتواند دیدگاه همراه با احساس، عاطفه و هیجان فعلی را به سمت #فکر و ادراک مبتنی بر حقیقت رهنمون شود.

▫️آنچه در سال‌های اخیر به اهمیت مرزهای بین استانی دامن زده است حاصل سه مساله عمده و تاثیرگذار برروی همدیگر است. اولین مساله افزایش آگاهی عمومی نسبت به «مرزهای تحمیلی» است که به جای «مرزهای تطبیقی» مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در مرزهای تحمیلی عدم انطباق مرز با الگوهای فرهنگی-تاریخی، آشکار است. در تعریف مرزهای شهرستانی، استانی کشور از بین مرزهای «فیزیوگرافیک»، «انسانی-جغرافیایی»، «هندسی» و «ترکیبی» عموما از مرزهای فیزیوگرافیک استفاده شده است. مرز فیزیوگرافیک مرزی است که در امتداد عوارض طبیعی زمین مثل رودخانه، رشته کوه، دریاچه و یا باتلاق تحدید شده باشد. هر چند اینگونه مرزها به دلیل عینی بودن آنها در چشم انداز دارای مزایایی هستند، ولی تجربه نشان داده است که به ندرت می‌توانند ایده‌آل باشند.

▫️علیرغم موارد ذکرشده، به نظر می‌رسد آنچیزی که به آگاهی عمومی در مورد مرزهای جغرافیایی دامن می‌زند، ریشه در مسائل اقتصادی دارد. مالکیت بر منابع مشترک و به خصوص منابع آبی و همچنین اهمیت یافتن نواحی مرزی به علت سرمایه‌های گذاری‌های عمده اقتصادی عوامل مهمی در تنش‌های مرزی بین استانی دارند.

▫️در مورد منطقه حیران، سرمایه گذاری به صورت احداث تله‌کابین در کنار افزایش اهمیت صنعت گردشگری باعث شده است تا این گردنه نقش مهم اقتصادی را برعهده بگیرد. از طرف دیگر رسیدن قطار جمهوری آذربایجان به #آستارا باعث شده است تا این شهر در حال تبدیل شدن به یک بندر خشکی مهم در مسیر کریدور شمال-جنوب باشد. این موارد ارزش این شهرستان را برای مسئولین استان گیلان دو چندان کرده است و مسولین را ترغیب کرده است تا سیستم تعریف شده برای مدیریت خدمات جاده‌ای و تامین ایمنی این مسیر را از دست استان اردبیل خارج سازند. در مورد سد و روستای #عمارت نیز مساله اصلی بر سر سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته بر روی #سد و نحوه تقسیم منابع آب مشترکی است که بین دو استان اردبیل و آذربایجان شرقی جریان دارد که مساله با برگشت دادن مرزها به مرزهای فیزیوگرافیک تعریف شده قبلی حل و فصل شد.

▫️در تمرکز بر منابع مرزی با نگاه مدیریت سیاسی، جنگ جغرافیایی گریز ناپذیر است. اما در این جنگ‌های سیاسی که با عموما با موضع‌گیری‌های احساساتی مقامات استانی همراه است نکات عمده‌ای مورد غفلت قرار می‌گیرد. اینکه بازار #صنعت_گردشگری شهرستان آستارا در طول سال و در فصول مختلف وابستگی شدیدی به گردشگران و مراجعین استان اردبیل دارد و اینکه بازار صنعت گردشگری شهرهای #سرعین و #مشگین_شهر استان اردبیل وابستگی شدیدی به گردشگران و مراجعین استان #آذربایجان_شرقی دارد، امریست که نشان از وابستگی‌های شدید اقتصادی-اجتماعی بین استان‌های همجوار دارد.

▫️حقیقت اینست که استان‌ها در کنار تضاد منافع در منابع مشترک، دارای #منافع_مشترک زیادی باهمدیگر هستند. براین اساس لازم است تا با توسعه آگاهی عمومی از مفهوم جغرافیا، مرز، منابع و منافع مشترک رویکردهای احساسی و جنگ طلبانه به سمت رویکردهای مبتنی بر تفکر و حقیقت هدایت شود. در مساله منابع مشترک که ریشه تضاد منافع در آنهاست لازم است تا طرح‌های عمرانی اجرا شده بر روی منابع مشترک و همچنین نحوه تقسیم منافع حاصل از سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته بر روی نواحی مشترک با یک #پیوست_اجتماعی همراه باشد تا منابع با نگاهی تاریخی، با در نظر گرفتن مسائل اجتماعی-فرهنگی و در نهایت از راه‌های حقوقی به سرانجام برسد تا سایر مراودات اقتصادی-اجتماعی که به سرعت نیز در حال توسعه است، به یک صلح پایدار جغرافیایی منجر شود.

اشتراک این خبر :

3 دیدگاه

  • آقای ابراهیمی اون روخانه ای که اشاره کردین "آراز" هست نه "ارس" جعلی! همین اربابان قدرت که به اون اشاره کردین اینو به امثال من و شما دیکته کردن خودمون رو به خواب نزنیم!
  • تنهاراه توسعه استان اردبیل الحاق شهرستان استاراازاستان گیلان والحاق سراب ازاذربایجانشرقی به اردبیل می باشد. مضاف براینکه ناعدالتی دربعدجغرافیایی استان اردبیل هنگام تشکیلش انجام گرفته. طوری که سی کیلومتری مرکزاستان اردبیل جزگیلانه وچهل وپنج کیلومتری غرب مرکزاستان اردبیل ،جزاذربایجانشرقیه!!
  • بئله مسائل‌ده، اوخشار وضعیتی یاشامیش اؤلکه‌لرین باشینا گلن‌لردن درس آلماق لازیم‌دیر. اوستانی مسؤول‌لار لحظه‌ای منافع فیکرینده اولسا‌لار دا، کلان سطح‌ده گله‌جه‌یه ملت‌لر آراسیندا بیر جنگ‌ین بونؤوره‌سی قویولور. شوروی جمهوری‌لرین آراسیندا بو شیوه‌دن استفاده ائدیب جنگ یاراتدی. قاراباغ نمونه‌سی‌دیر. فارس اوستانین دنیزه قوشماغا او قدر چتین یولو ملتین اعتراضینا باخمایاراق گئتدیلر. اردبیل اوستانین داها دوغروسو آذربایجانیبو راحاتلیغا دنیزدن محروم ائدیرلر.